Bedoeling

“Een paar jaar geleden gaf ik les aan economen,” begon de anekdote die de docente dinsdagochtend met ons deelde. Ze vervolgde: “Ik vroeg mijn klas naar het verschil tussen geluk en welvaart. Niemand zei iets.”

Terwijl ik zonder iets te zeggen fantaseerde over de lunch van straks ging het verhaal verder. “Na een tijdje schoot een leerling te hulp. “Mevrouw,” zei hij, “als u het niet weet, kunt u het altijd Googelen.””

Wij lachten.

Haar poging om een discussie te starten over de betekenis van ‘geluk’ en ‘welvaart’ mislukte, want, zo zeiden de economen, je kan gewoon Googelen wat we met die woorden bedoelen.

Het is niet overdreven om te zeggen dat de meerderheid van de discussies in het filosofie-klaslokaal gaat over wat we bedoelen met bepaalde woorden. Vaak blijkt dat als daar eenmaal overeenstemming over is, het meningsverschil wel meevalt.

Zo kan het dat de ‘wat bedoel je’ vraag in een filosofische discussie substantiële progressie betekent. Als de ene filosoof aan de andere filosoof vraagt of het mooi weer is en het antwoord luidt: “Ligt eraan wat je bedoelt met ‘mooi’”, dan weten we twee dingen.

Eén: de filosofen zijn het waarschijnlijk niet oneens over de betekenis van het woord ‘weer’. Dat is winst.

Twee: de antwoordende filosoof vindt het mooi weer gegeven een bepaalde interpretatie van het woord ‘mooi’. Daaruit kunnen we afleiden dat het waarschijnlijk mooi-achtig weer was. Progressie. Winst.

“Wat bedoel je precies?” draagt een belofte in zich: misschien ben ik het wel met je eens.

De filosofische gewoonte om aan mensen te vragen wat ze eigenlijk bedoelen met bepaalde woorden voordat we hun vragen beantwoorden is wat mij betreft uiterst handig.

Niet elk gesprek is een filosofische discussie, maar mijn ervaring is dat die rare figuren die we ‘mensen’ noemen de neiging hebben om stuk voor stuk iets anders te bedoelen met hetzelfde woord.

Als twee mensen tegen je zeggen dat het koud is buiten weet je eigenlijk alleen dat je niet in de woestijn bent. Waarschijnlijk.

Klein probleempje: mensen schijnen het irritant te vinden om voortdurend te moeten uitleggen wat ze bedoelen voordat ik hun vragen beantwoord.

Tot mijn spijt moet ik rapporteren dat ik voor deze impasse tot op heden nog geen oplossing heb gevonden.

Wat ik wel weet: de economen zaten ernaast. Je kan Googelen wat een woord volgens het woordenboek betekent, maar niet wat mensen ermee bedoelen.

Zodra dát te Googelen is, geef ik een groot feest.

 

PS. Krijg een beter leven

Ik schrijf een wekelijkse nieuwsbrief waarin ik inzichten van de beste filosoof-lifehackers uitpluis en doorgrond hoe jij hun dieprgravende analyses, effectieve strategieën en vernieuwende perspectieven in kan zetten voor je eigen welvaren.

Spread the love