Waarom bereik je je doel niet? Misschien is het de droomparadox

“Shoot for the moon. Even if you miss, you’ll land among stars.” Was getekend, Leslie Brown. Een – hoe kan het ook anders – Amerikaanse ‘motivational speaker’.1

Het afgrijselijke nummer Give Me Everything, een hit uit 2011, parafraseert: “Reach for the stars / And if you don’t grab ‘em, / At least you’ll fall on top of the world.”

Mik heel hoog en als dat mislukt kom je alsnog aardig terecht. Droom groot en als dat niet helemaal uitpakt zoals je had gehoopt heb je in ieder geval nog heel wat.

Doe maar normaal

Klinkt cheesy. Toch zijn die ideeën van grenzeloze dromen, verreikende aspiraties, hoge eisen en dito verwachtingen onze nuchtere Nederlandse cultuur zeker niet vreemd. Het is niet voor niets dat in Nederland één op de zeven werknemers burn-outklachten heeft.

Ik zou nu een standaard riedeltje kunnen vertellen over hoe maatschappelijke druk leidt tot depressie en dat dat toch echt niet de bedoeling kan zijn en dat we daar echt nog eens even goed over na moeten denken met zijn allen.

“Kan ik doen, maar kan ik ook niet doen.” Was getekend – hoe kan het ook anders – Maarten van Doorn.

Dat is namelijk al zo vaak gedaan2 en, hoewel niet onbelangrijk, een beetje een zeurverhaal (geworden).

In plaats daarvan wil ik een iets luchtigere observatie met jullie delen die ik de ‘droomparadox’ noem.

Dromen inspireren

Wat voor kritiek we ook mogen hebben op die simpel klinkende quotes van eerder, ze bevatten een kern van waarheid. Het principe dat hoge doelen stellen en die soms (net) niet bereiken beter werkt dan makkelijke doelen stellen en die bijna altijd wel bereiken is correct.

Je hebt een bepaalde ‘failure rate’ nodig in je leven om het meeste te leren. Wie nooit faalt, faalt. Groot dromen is zo slecht nog niet.

Onderzoek toont dit aan: er is een positieve relatie tussen de moeilijkheidsgraad van een doel en de prestatie van degene die het doel stelt: mensen met hogere doelen doen het gemiddeld beter.3

De reden hiervoor is simpel: moeilijke doelen motiveren beter en spreken mensen meer aan op hun kwaliteiten. Hierdoor besteden mensen met lastigere doelen hun tijd beter en treedt de Wet van Parkinson – volgens welke tijd wordt verspeeld naar de mate waarin het beschikbaar is – minder op. Hogere doelen en hogere verwachtingen 4 leiden tot hogere kwaliteitsstandaarden en betere resultaten.

So far so good: dromen zijn ambitieuze doelen met die inspireren en een prestatieverhogend effect hebben.

Maar kunnen ook verlammen

Interessant genoeg hebben dromen soms een tegenovergestelde, paralyserende werking.

Uit ander onderzoek blijkt dat de mentale anticipatie op een gebeurtenis vaak emotioneel krachtiger is dan de gebeurtenis zelf.

De angst voor dat ene gesprek met je baas waarin je om een welverdiende loonsverhoging gaat vragen kan heel beklemmend zijn en maanden duren, maar als je het eenmaal doet is het voorbij voordat je het weet. Idem dito voor positieve emoties: we worden gelukkiger van vakantie-voorpret dan van de vakantie zelf en het geanticipeerde geluk van aankopen is overtreft het werkelijke geluk ervan.

Stemmetjes in je hoofd kunnen je zodanig beïnvloeden dat het idee van iets meer (on)bevredigend wordt dan het ding zelf.

Dus stop je bij de droom zonder haar te verwerkelijken. Het idee van succes is een obstakel voor succes.

Het gevaar van dromen

Dromen weerhouden je op twee manier bij het bereiken van je dromen.

De eerste manier: Je ziet het zó picobello voor je, dat boek dat je gaat schrijven, dat die inbeelding je al tot tevredenheid stemt. “Nu heb ik écht een doel,” zeg je tegen jezelf. “Binnenkort ga ik eraan beginnen.”

Tevreden klap je je laptop dicht.

Je hebt jezelf zojuist ten onrechte wijsgemaakt dat je iets productiefs gedaan hebt.

Dagdromen, mensen vertellen over je ambities, missie-statements schrijven en in de spiegel affirmaties uitspreken is allemaal niet zo moeilijk.

De tweede manier: áls je het gaat proberen, bots je tegen een muur. Je loopt tegen een muur omdat de eerste hoofdstukken van je nieuwe boek toch eigenlijk wel tegenvallen vergeleken met hoe je het voor je zag. Die weerstand is waar de meeste mensen stoppen.

Je zag het allemaal zo mooi voor je dat de perfectie van de droom haar realisatie verhindert.

De les

Een vriend heeft het wel eens over hoe vet het hem lijkt om saxofoon te leren spelen. “Maar dan wil ik het wel leren op een écht goede saxofoon en dan moet ik er dus wel veel tijd en geld insteken.” Zo’n tijds- en geldinvestering is er nog niet van gekomen.

In mijn suggestie dat hij het misschien kan leren op een vijfdehands model zodat hij een betere kan kopen als hij over een paar jaar het geld heeft én er op kan spelen, was hij niet geïnteresseerd.

De volmaaktheid van de saxofoon-droom weerhoudt hem van het leren van saxofoon spelen, terwijl hij door die droom wel meent een passie te koesteren.

Nu je dit eenmaal weet, ga je dit overal om je heen zien: mensen bij wie hun droom hen lijkt te weerhouden van actie, maar bij wie die droom tegelijkertijd een soort excuus is. “Ik wil heus wel iets in mijn leven, hoor. Ik heb een passie, het komt er alleen nooit van.”

We gebruiken onze dromen om ons in te dekken en niet om ons te inspireren.

Waarschijnlijk gaan we ze nooit realiseren.

Zonde, toch?

 

PS. Krijg een beter leven

Ik schrijf een wekelijkse nieuwsbrief waarin ik inzichten van de beste filosoof-lifehackers uitpluis en doorgrond hoe jij hun dieprgravende analyses, effectieve strategieën en vernieuwende perspectieven in kan zetten voor je eigen welvaren.

 


Voetnoten

  1. Overigens, een fantastisch satirisch commentaar op deze quote vind je hier. Dit stripje is ook wel aardig. Dit is een hilarische parodie op het hedendaagse je-moet-alles-uit-je-leven-halen ideaal.
  2. Voor de liefhebber: mijn favoriete bronnen in deze kwestie zijn Identiteit van Paul Verhaeghe, Better Than Well van Carl Elliot en Capitalist Realism van Mark Fisher. Nederlandsche schrijvers die over dit onderwerp publiceren zijn onder meer Bregje Hofstede en Thijs Lijsters. Je leest er ook bijna elke dag wel iets over in de krant.
  3. Uiteraard is deze verhouding niet 100% lineair maar is er eerder sprake van een omgedraaide U-curve waarvan de top niet in het midden maar in de rechterhelft van de grafiek ligt. In andere woorden, moeilijkere doelen gaan gemiddeld genomen samen betere prestaties maar niet als het doel te lastig is.
  4. Dit laatste is een veel breder fenomeen. Dat mensen beter presteren als je hoge verwachtingen van ze hebt heet het ‘Pygmalion effect’ en dat mensen minder presteren bij lagere verwachtingen heet het ‘Golem effect’.
Spread the love