Het is maar hoe je het bekijkt: hoe je gedachten je leven bepalen

Hoe de wereld is en hoe wij denken dat de wereld is zijn twee verschillende dingen.

In de beroemde frase uit Hamlet:

“There is nothing good or bad, but thinking makes it so.”

Onze gedachtes over hoe de werkelijkheid is vormen onze perceptie ervan.

Dat is belangrijk, want, zoals een vriend laatst opmerkte: we reageren niet op de buitenwereld maar op onze perceptie ervan.

Dit roept een zeer interessante vraag op. Wat is het doel van die perceptie?

Moet het ‘waarheid’ opleveren – de buitenwereld accuraat representeren? Of moet het zorgen voor de beste reactie?

Vaak komen die doelstellingen overeen: in veel situaties is accurate perceptie optimale perceptie, omdat correcte waarneming de juiste respons veroorzaakt. Als ik achtervolgd word door een tijger, moet ik dat roofdier niet verwarren voor Winnie de Poeh.

Nu zulke taferelen steeds zeldzamer worden, komt het steeds vaker voor dat een kloppende perceptie niet de meest optimale handelswijze voortbrengt.

Gunstige waanbeelden

Je wereldbeeld is veel minder secuur dan je denkt dat het is. En dat is maar goed ook. Psychologen Shelley Taylor en Jonathan Brown observeerden dertig jaar geleden al dat:

“Positive illusions are highly prevalent in normal thought and predictive of criteria traditionally associated with mental health.”

Bepaalde imperfecties in onze gedachtes over hoe de wereld is dragen bij aan onze geestelijke gezondheid.

Zo geloven we onder meer dat:

Zulke mispercepties verbeteren ons functioneren. Het is niet voor niets dat het wereldbeeld van depressieve mensen accurater is dan dat van hun ‘gezonde’ soortgenoten.

Bij zulke positieve illusies sturen we onze perceptie niet expres weg van de waarheid, maar bevat onze voorstelling van de werkelijkheid onopzettelijke weeffoutjes.

Vaak loont het om je gedachtes over hoe de wereld is bewust te beïnvloeden teneinde je gedrag te sturen.

Gestuurde waarneming

Een citaat uit The Magic of Thinking Big (1959) van psycholoog David Schwartz (1927 – 1989):

“Your memory is the basic supplier of raw material for your new thoughts. When you remember situations of any kind, concentrate on the good part of the experience; forget the bad. Bury it. Withdraw only positive thoughts from your memory bank.”

Schwartz raad aan om alleen nog maar positieve gedachtes uit je geheugen op te duikelen en de andere te begraven, zodat je zienswijze je de grootst mogelijke boost verschaft.

Ik moet bekennen dat ik me ongemakkelijk voelde toen ik dit las.1

Negatieve aspecten van gebeurtenissen begraven voelt als mezelf voor de gek te houden, als liegen.

Ik doe nu wel alsof het zus en zo in elkaar zit, maar eigenlijk weet ik wel beter.

Bedrog?

‘Eigenlijk weet ik wel beter’.

Klopt dat?

Nee.

Het veronderstelt een neutrale voorstelling van de werkelijkheid waarvan je door het selecteren van gedachtes willens en wetens afdwaalt.

In feite ligt het genuanceerder, want je beschikte überhaupt niet over neutrale voorstelling van de werkelijkheid, leren we van schrijfster Anaïs Nin (1903 – 1977):

“We don’t see things as they are; we see them as we are.”

En:

“If you change the way you look at things, the things you look at change.”     –Wayne Dyer (1940 – 2015)

Denken dat je de wereld oorspronkelijk vanuit een objectief standpunt waarnam en gestuurde perceptie je in een confabulatie doet geloven is onjuist omdat je zo’n objectieve kijk op de wereld nooit hebt gehad.

Er is geen ‘eigenlijk’, geen objectieve, neutrale waarneming van de wereld die je met voorbedachten rade aan de kant schuift om in een ‘leugen’ te geloven.

Perspectief

We kunnen de wereld enkel vanuit een bepaald perspectief waarnemen: perceptie is nooit neutraal.2

Door onze gedachtes over hoe de wereld is bewust te beïnvloeden, verschuiven we dus niet van objectieve waarneming naar een ‘leugen’, maar simpelweg van het ene naar het andere perspectief.

Het spreekwoord ‘het is maar hoe je het bekijkt’ klopt dan ook als een bus en als dat zo is, kunnen we maar beter zorgen dat onze manier van ‘het bekijken’ het meeste oplevert.

Zoals de Stoïcijnse filosoof (tevens Romeins keizer) Marcus Aurelius (121-180) al wist:

“The happiness of your life depends upon the quality of your thoughts.”

Gedachtes over hoe de wereld is streven niet naar waarheid. Het doel van perceptie is het veroorzaken van bepaald gedrag.

Het gaat niet om wel of niet kloppend, maar om wel of niet bijdragend aan de meest optimale manier van doen.

Lifehacks

Omdat we niet op de buitenwereld reageren maar op onze perceptie ervan, hebben we de mogelijkheid om onze gedachtes over hoe de wereld in elkaar zit zodanig te sturen dat we reageren op de manier die we verkiezen.

De lifehack van de dag: zorg dat je gedachtes over hoe de wereld is zo zijn, dat ze leiden tot de meest gunstige output.

Enkele suggesties:3

  • Als je denkt dat anderen veel kunnen, presteren ze beter.
  • Als je denkt dat je tot veel in staat bent, bereik je meer.
  • Als je denkt dat iemand interessant is, vermaak je je meer.
  • Als je dankbare gedachten creëert, ben je gelukkiger.
  • Als je positieve gedachten creëert, heb je minder stress.

 

PS. Krijg een beter leven

Ik schrijf een wekelijkse nieuwsbrief waarin ik inzichten van de beste filosoof-lifehackers uitpluis en doorgrond hoe jij hun dieprgravende analyses, effectieve strategieën en vernieuwende perspectieven in kan zetten voor je eigen welvaren.


Voetnoten

  1. Zoals ik me ook vaak wat ongemakkelijk voel bij de Tsjakka-mantra’s van positiviteitsgoeroes.
  2. Zo beweerde de Duitse filosoof Friedrich Nietzsche (1844 – 1900) in zijn boek Will to Power (in zijn kenmerkende schrijfstijl): “The biggest fable of all is the fable of knowledge. One would like to know what things-in-themselves are, but behold, there are no things-in-themselves! Coming to know means ‘to place oneself in a conditional relation to something’; to feel oneself conditioned by something and oneself to condition it – it is therefore under all circumstances establishing, denoting, and making-conscious of conditions (not forthcoming entities, things, what is ‘in-itself’)”.
  3. Deze lijst is voor mij het ultieme bewijs dat er geen sprake is van een ‘leugen’. Neem de dankbare gedachten: die zaken om dankbaar voor te zijn heb je niet verzonnen, maar je bekijkt ze nu op een andere manier. Net zoals dat jij en anderen de positieve kwaliteiten die je gaat opmerken door je gedachtes te sturen al hadden. Nogmaals: door je gedachten bewust te sturen ga je niet van ‘echt’ naar ‘nep’ maar louter van het ene naar het andere perspectief.
Spread the love